Haptonomie Marjorie Huijsmans

Haptonomie vertaald uit het Grieks staat het woord hapsis voor tast, de haptonomie wordt daarmee de leer van de tast, het voelen. Verbinding hebben met je vermogen om te voelen kan ervoor zorgen dat je meer vanuit authenticiteit de wereld tegemoet kunt treden. Je kunt zijn wie je bent, voelen wat het met je doet en daardoor verbinden met dat wat er is. Dat is de haptonomie voor mij in een notendop.

Tasten, voelen, doe je de hele dag door, je voelt warmte of koude, is iets hard of zacht, je gebruikt je lichaam om mee te voelen. Voelen gaat automatisch. Je hoeft daar niet je best voor te doen, het is er gewoon. Je lichaam geeft je de hele dag door informatie over hoe het met je gaat en wat je tegenkomt. Veel ervan gaat echter onbewust. De huidige maatschappij vraagt ook van ons dat we minder voelen en meer denken. Dat begint al met de kinderen op school. Maar als je meer aangesloten bent op je voelen kun je daar wel veel profijt van hebben. Een paar voorbeelden:

Je kent vast wel de situatie waar je een kamer vol mensen binnenloopt en je meteen opmerkt dat je je er niet prettig voelt. Misschien is er net een ruzie geweest en heerst er een ijzige sfeer. Zonder dat je weet wat er aan de hand is pik je op dat er iets speelt. Je lichaam pikt signalen op die je waarschijnlijk onbewust interpreteert als gevaar. Het voelt niet pluis, je voelt een ‘nee’. Je lichaam sluit, maakt zich kleiner en dunner. Heel anders is het als je een kamer binnen komt lopen waar goede vrienden die je lang niet hebt gezien je hartelijk verwelkomen. Je gaat open, je voelt een ‘ja’, je maakt ruimte in je lichaam en reikt uit. De hele dag vindt dit openen en sluiten, het voelen van een ja of een nee, plaats in je lichaam. Hier meer bewust van zijn maakt dat je beter kunt voelen waar je grens ligt.

Als je een spijker in de muur slaat voel je door de hamer en de spijker heen dat de muur hard is of zacht. Je verlengt als het ware je voelen en je weet met welke kracht je op de spijker moet slaan. Doorvoelen heet dat. In de auto ‘weet’ je precies hoe ruim je de bocht moeten nemen om niet ergens tegenaan te rijden. Soms gaat dat mis. Zo kan het gebeuren dat je je vaker stoot, op je duim slaat met de hamer of tegen een paaltje aanrijdt als je minder in contact bent met je lichaam.

Emoties zijn ook voelbaar in het lichaam. Elke emotie geeft weer een andere sensatie in het lichaam en ook bij iedere individu is dat weer anders. Angst voelt bij mij alsof mijn lichaam smaller en kleiner wordt. Bij een ander kan dat voelen als druk op de borst. Angst geeft een heel ander gevoel in mijn lichaam dan blijdschap. Zo heeft iedereen in zijn leven ervaringen opgedaan die in het lichaam zijn opgeslagen als gevoelsherinneringen. Iedereen heeft daardoor een eigen unieke manier van in het leven staan.

Haptonomie gaat over alle mogelijke vormen van voelen. Wat mij zo aanspreekt in de haptonomie, is het feit dat de haptonomie ervan uitgaat dat ieder persoon in wezen goed is. Dat kunnen voelen, in principe ben je goed zoals je bent, je mag zijn zoals je van binnen bent, zoals je in je kern bent gemaakt, dat vind ik waardevol. Als je dat kunt voelen dan ben je van nature aanwezig, present, in je lijf. Je bent in je basis zoals ze dat in de haptonomie zeggen. Je bent dan verbonden met jezelf en daardoor ook makkelijker verbonden met mensen om je heen en je omgeving.

De butsen en kwetsuren die jou in je leven hebben gevormd maken dat je hier niet altijd meer bij kunt. Liefdevolle affectieve aanwezigheid van een medemens (of therapeut) kan helpen om daar weer meer mee in contact te komen. De affectieve aanraking die gebruikt wordt in de haptonomie kan ervoor zorgen dat je weer kunt openen, verzachten. Affectieve aanraking is in tegenstelling tot de effectieve onderzoekende aanraking van bijvoorbeeld de huisarts tijdens een lichamelijk onderzoek, een aanraking waarbij de aanraker echt contact maakt. Hij laat de ander voelen dat hij welkom is met alles wat er is.

Haptotherapie

In de haptotherapie wordt gebruikgemaakt van de principes van de haptonomie. Om dit te verduidelijken, ga ik eerst vertellen wat het voor mij heeft betekend.

Voelen en gevoelig zijn: ik dacht altijd dat je automatisch goed kunt voelen als je gevoelig bent. Daarom dacht ik, toen ik de opleiding voor haptotherapie begon, dat voelen, dat kan ik wel; dat hoef ik niet meer te leren. Maar het verschil tussen het voelen van prikkels uit mijn omgeving en het voelen van binnen bij mezelf, werd me snel duidelijk. Mijn voelsprieten staan automatisch naar buiten gericht, waardoor ik veel van mijn omgeving voel. Maar ik had geen idee wat er van binnen met mezelf gebeurde… ik was niet aangesloten op mijn binnenwereld.

Leren voelen wat er bij mij van binnen gebeurt in verschillende situaties. Zet ik me schrap of verzacht ik? Ben ik open of gesloten? Ik leer herkennen hoe groot de invloed van mijn denken is. Steeds vind ik er wat van: het is niet goed genoeg, het moet beter. Gaandeweg gaat het steeds makkelijker om het voelen van mijn lichaam, mijn basis en mijn stevigheid.

Niet fijne dingen, zoals angst en verdriet, kunnen gedragen worden zodat ze niet weg hoeven, maar er gewoon mogen zijn. Leren voelen van mijn grenzen. Durven uitspreken wat ik ervaar, hoe iets voor mij is, en verbinden. Gaan staan voor mezelf en me niet langer verschuilen; dat is wat de haptotherapie voor mij betekent.

Haptotherapie maakt gebruik van gesprekken, aanraking en oefeningen zodat de cliënt leert om bewuster te voelen en aanwezig te zijn in zijn lichaam aan de hand van een hulpvraag. De therapeut is daarbij affectief, liefdevol aanwezig en afgestemd op dat wat de cliënt nodig heeft. Thema’s die voorbij kunnen komen zijn onder andere:

Lichamelijke klachten die voortkomen uit stress (zoals burn-out en overspanning).

Het contact met je gevoel kwijt zijn, druk zijn in je hoofd.

Je onzeker voelen over jezelf.

Je angstig voelen.

Moeite hebben met het voelen van je grenzen.

Gevoelens van depressie.

Het hebben van contact is van levensbelang voor de mens. Een baby kan niet overleven zonder contact. In de maatschappij is eenzaamheid een steeds groter probleem aan het worden. Haptotherapie gebruikt contact als ingang om mee te werken. Aanraken is een vorm van contact maken. Met aanraking kun je voelen dat je belangrijk bent, dat je er toe doet als persoon; het gaat verder dan de lichamelijke beleving. Deze bevestigende aanraking wordt gebruikt in de haptotherapie. Het laat je voelen hoe je contact maakt met jezelf, met de ander en met je omgeving. Samen kun je jouw patronen onderzoeken en ontdekken wat je nodig hebt om je veilig en verbonden te voelen.

Meer over de haptotherapie die ik geef op mijn andere site: haptotherapie-appelscha.nl